طراحی سایت
چهارشنبه 7 تير 1396.

چرتکه

تالار میرداماد

لاستیک آپلو هندی

http://s5.picofile.com/file/8115543700/ad18.gif.gif

http://doctorwp.com/wp-content/uploads/2014/01/ads-120-240-11.gif

خورنا

خوز نیوز

شوشان

روناش

خبرگزاری ندای هفتکل - هفتکل ندا

ورود کاربران

آسیاتک

شعله‌های آتش بر خاکستر، میراث مردم نفت‌سفید +عکس

 



به گزارش خبرگزاری ندای هفتکل،  در هر خانه شعله‌ای می‌سوزد، شب‌ها، شهر نمایش پرشکوه شعله‌ها می‌شود، همچون خاطره‌ بیوه‌زنی از جشن شب عروسی‌اش. مرد کت‌ وشلواری شهر همراه ما می‌آید: «اینجا گاز شهری وجود ندارد. این ها علمک‌های گازی هستند؛ گازی که در سطح شهر پراکنده است، باید بسوزد.»

 

این علمک‌ها تنها نشان از وجود نفت در این شهر نیمه‌ جان است. نشان از «نفت‌سفید» که حالا شبیه روستایی متروکه است؛ شهری در 36 کیلومتری هفتکل و 65 کیلومتری اهواز. نفت‌سفید ششمین میدان نفتی ایران است که آمار استخراج نفت از پنج چاه فعال آن بین سال‌های ۱۹۳۸ تا ۱۹۸۴ میلادی نزدیک به ۳۲۸ میلیون بشکه نفت بوده. شهری که 50 سال پیش کاملاً مدرن بود. کلیسا، حمام، درمانگاه، استخر، تصفیه‌خانه، مدرسه و حتی سینما داشت با ۳۶ هزار نفر جمعیت. امروز اما ابتدایی‌ترین امکانات روستاها را هم ندارد، در چند دهه‌ اخیر بیشتر مردم از این جا مهاجرت کردند و ۱۱۰ خانوار بیشتر در آن نمانده است. مردم کارشان شده سنگ‌شکنی؛ دیلم و پتک را برمی‌دارند، می‌افتند به جان کوه‌ها.

 

 نفت سفید



 

حالا به دنبال اجرای پروژه‌ ساخت موزه‌های نفت ایران، اکبر نعمت‌اللهی، مجری طرح موزه‌ها و اسناد صنعت نفت می‌گوید که این جا بزودی شهرموزه‌ گردشگری می‌شود. اهالی با تعجب می‌پرسند: «یعنی زمانی مردم برای دیدن این جا می‌آیند؟»

 



شعله‌های آتش بر خاکستر، میراث مردم نفت‌سفید

سینما و استخر ویران شدند

«نفهمیدیم چی به چی شد. شهر یک‌باره فروریخت و شد دهات.» مرد لاغر سیاه‌چرده همین ‌طور که دارد از شهر نیمه ‌مرده حرف می‌زند با دست‌های لرزان نور موبایلش را می‌اندازد دورتا دور حمام طاق‌ ضربی سنگی. این جا چنان بوی تعفن می‌دهد که نمی‌شود بیشتر از چند ثانیه ایستاد. مرد اما در گذشته قدم می‌زند، راهش را در تاریکی پیدا می‌کند و به سمت بخش دیگری از حمام می‌رود: «بیایید، باید اینجا را ببینید. نگاه کنید، این جا خزینه‌اش بوده. چه تکنولوژی‌ داشته. نگاه کنید از حمام وکیل زیباتر است.» در کورسوی نور موبایل، خزینه روشن و خاموش می‌شود. صدای زوزه‌ سگ‌ها می‌پیچد در گوش شهر نیمه‌ جان.



حمام نفت‌سفید که محلی‌ها می‌گویند کم از حمام وکیل ندارد

گورستان میانه‌ شهر است و تنها با چند ردیف سنگ‌چین از آن جدا شده. سنگ قبرهای ایستاده دارد، سنگ قبرهای کتیبه‌دار. «انگلیسی‌ها هم اینجا دفن هستند.» مرد رویش را می‌کند به سمت آسمان. پر است از ستاره. «بیایید.» او یکی از اهالی این جاست. بختیاری است. اهالی این روستا بختیاری هستند و ترک‌های قشقایی. مرد ما را می‌برد سمت مسجد شهر.



مسئولان میراث فرهنگی حتی یک بار هم سری به گورستان نفت‌سفید با سنگ‌های تاریخی‌اش نزده‌اند

این مسجد زمانی کلیسا بوده و امروز دیگر ناقوسی ندارد. دو لنگه در چوبی‌اش گوشه‌ حیاط افتاده. بخاری‌اش فقط لوله‌ای استوانه‌ای است؛ شبیه ستون‌های مسجد. «این بخاری قدیمی است، با گازهای رهاشده از سطح زمین کار می‌کند.» مرد درد دلش باز می‌شود: «هیچ کس به ما سر نمی‌زند. هزار بار دهیار به میراث فرهنگی گفته بیایید، یک سر هم شده این مسجد و گورستان و حمام را ببینید. نمی‌آیند. انگار ما روی نقشه‌ ایران نیستیم.» سرش را برمی‌گرداند به سمت محراب مسجد. مرد دیگری نماز می‌خواند. این بنای مقدس معماری ایرانی-‌انگلیسی دارد. غسا‌لخانه پشت مسجد است. فروریخته و دیگر کاربری ندارد. مرد 30 ‌ساله با صدایی خفه و آرام می‌گوید: «سینما و استخر هم خراب شدند. کمپی بالای شهر وجود داشت که آن هم ویران شد. باورتان می‌شود ما زمانی همه ‌چیز داشتیم. حالا آن شهر در گردوغبار گرفتار شده و حتی کسی به فکر نجاتمان نیست.»



مسجد نفت‌سفید که زمانی کلیسا بود



درهای چوبی بازمانده از کلیسای قدیمی و مسجد کنونی روستا که به حال خود رها شده‌اند

 

شغل مردم این شهر مدرن سنگ‌شکنی است

سال ۱۳۱۷ بود که میدان نفتی وسیعی در منطقه‌ نفت‌سفید کشف شد. هنوز خاطرات مستر جیکاک در ذهن مردم زنده است. مردی که به شیادی در نفت‌سفید و هفتکل شهره بود و حالا هر که شیادی می‌کند، مستر جیکاک صدایش می‌کنند. هفت سال خودش را به کر و لالی زد و چوپانی کرد تا زبان و فرهنگ و آداب و رسوم مردم بختیاری را بیاموزد. جاسوس انگلیسی‌ها بود و با ترفندهایی دل مردم را می‌برد. با عصای آهن ربایی‌اش کفش‌هایش را جفت می‌کرد، با همین شیادی‌ها اعتراضات مردمی را آرام می‌کرد.

این خاطرات همچنان زخم به یاد مردم می‌زند. این بخشی از تاریخ است؛ تاریخی که انگلیسی‌ها رقم زدند. تیغ دولبه شدند برای مردم. حکایتی که هنوز می‌شود در خانه‌های کوتاه و سنگی به‌ روشنی دید اما کمتر کسی این روزها به سراغ نفت‌سفید می‌آید. مردمی که دیگر ارتباطی با زندگی شهرنشینی ندارند، جز تصاویری که جوانانش از شهرها در تلگرام می‌بینند و دلشان می‌گیرد. بیرون می‌زنند و به سینمای فروریخته خیره می‌شوند. شغل آن‌ها چند دهه است که شده سنگ‌شکنی. کوه‌ها را با دیلم و پتک می‌شکنند و سنگ‌هایش را می‌فروشند: «چه کار کنیم؟ این جا اگر سنگ نفروشیم از گرسنگی می‌میریم.»



کتیبه‌های بسیاری در نفت‌سفید وجود دارد که سامانی ندارند

کشف نفت به یک ‌باره زندگی عشایری مردم هفتکل و نفت‌سفید را دگرگون کرد. مردم کوچ‌نشین یکجانشین شدند و روستا شد شهری مدرن. «مادرم هنوز یادش می‌آید. کاسه‌ کاسه نفت‌سفید را می‌بردند که بفروشند. از این نفت برای روشن کردن چراغ‌هایشان استفاده می‌کردند. کاسه‌ای 30 ‌شاهی. وقتی انگلیسی‌ها این را فهمیدند، آمدند این جا و زندگی مردم جور دیگری شد.» مردی که این ها را می‌گوید حالا سن و سالی دارد، پدرش در این شهر زندگی می‌کرده و عموهایش. خودش در روستای آقاجاری به دنیا آمده.

او می‌گوید از وقتی یادش می‌آید به این جا می‌گویند نفت‌سفید: «این جا نهری جاری بود که با نفت یکی شده بود. نفت آن‌قدر خالص بود و سبک بود که سفید می‌شد و معروف بود به نفت‌سفید.» نعمت‌اللهی می‌گوید: «نفتِ سفید نفتی است که با یک تغییر کوچک برای سوخت جت استفاده می‌شود. در ایران تنها این منطقه چاه نفتِ سفید دارد.»

کشف نفت زندگی عشایری را به زندگی شهری بدل کرد. سال ۱۳۴۲ با کشف مناطق نفت‌خیز دیگر و تمرکز آن‌ها در اهواز، کم‌کم این شهر از رونق افتاد و دستور تخلیه‌اش صادر شد. فقدان نفت مردمی را برجا گذاشت که از کشاورزی و دامداری تصوری نداشتند. رودخانه‌ شهر خشک شده بود و کشاورزی دیگر معنایی نداشت.

بالای شهر کمپ انگلیسی‌ها بود که از این کمپ هم دیگر چیزی به جای نمانده، کمپی که باشگاه و خوابگاه و استخر داشت. حالا تصاویر زندگی در نفت‌سفید ما را می‌برد به صد سال پیش، دورانی که مردم از تکنولوژی هیچ بهره‌ای نبرده بودند، دورانی که بهداشت وجود نداشت. این جا حتی درمانگاه ندارد: «اگر کسی قلبش بگیرد و ماشین نباشد که او را به شهر ببرد، می‌میرد. خیلی‌ها این‌طوری مردند و از بین رفتند.»



این جا تصفیه‌خانه‌ به‌ جا مانده از دوران حضور انگلیسی‌ها در نفت‌سفید است

زمان جنگ، نفت‌سفید یکی از مراکز جنگی شد. این شهر در اختیار ارتش قرار گرفت و در تمام سال‌های نبرد، مردم حیرت‌زده‌ سرنوشت عجیبشان بودند: «در جنگ بناهای ما ویران شد. هر چه داشتیم از بین رفت. مردم کم‌کم از این جا رفتند اهواز و مسجدسلیمان. جنگ‌زده‌ها آمدند این جا.» بغض گلوی مرد را می‌گیرد.

علمک‌ها شعله می‌کشند در قلب هر خانه. آن‌ها به یک‌ باره مدرن شدند، زندگی‌شان با نفت آمیخت. درگیر جنگ شدند. بعد هم از یادها رفتند و پناه بردند به کوه‌های سنگی؛ سخت‌ترین و خطرناک‌ترین کار برای معاش و زندگی. اما مجری طرح موزه‌ها و اسناد صنعت نفت قول می‌دهد که با اجرای طرح شهرموزه‌ گردشگری، یادمان این شهر عجیب را حفظ کند. مرد کت‌وشلواری نور می‌اندازد روی گورستان شهر؛ چه کسانی رفتند که سنگ بشکنند و دیگر بازنگشتند.

 

عکس‌های این گزارش را روح‌الله خدادادی، یکی از اهالی روستا، تهیه کرده است.

 

 



شبکه آفتاب

نوشتن دیدگاه

اوقات شرعی


انجمن جوملای ایران

پیش بینی وضعیت آب و هوا

ماژول پیش بینی وضعیت آب و هوا بزودی افزوده می شود

طراحی سایت و میزبانی وب : نوین وب گستر